Schizofrenie

Schizofrenie is een syndroom met vaak ernstige psychische en sociale gevolgen. Schizofrenie is een combinatie van psychotische verschijnselen of desorganisatie en een langdurig verminderd maatschappelijk functioneren.
(bron: Anoiksis, Vereniging voor en door mensen met psychosegevoeligheid)

Schizofrenie kenmerkt zich door de volgende psychotische verschijnselen:

  • Hallucinaties: dingen horen, zien, ruiken voelen, proeven die anderen niet waarnemen. De hersenen zijn ‘autonoom’ actief en misleiden degene die het overkomt.
  • Wanen: stellige overtuigingen die bizar zijn en niet passen in de culturele context.

Desorganisatie in gedrag of spraak

  • Spraak en gedachtegangen die niet of nauwelijks te volgen zijn
  • Ernstig chaotisch gedrag

Verminderd maatschappelijk functioneren

Verminderd maatschappelijk functioneren bij schizofrenie kan het gevolg zijn van het verlies van contact met de naaste omgeving door psychotische belevingen en psychotisch gedrag, doordat iemand geheel in beslag wordt genomen door verschijnselen als wanen en hallucinaties of doordat problemen met denken en emoties het functioneren in de weg staan. De symptomen worden vaak verdeeld in positieve symptomen, negatieve symptomen en cognitieve symptomen.

Positieve symptomen zijn wanen en hallucinaties. Negatieve symptomen zijn dingen die iemand mist zoals energie, initiatief en inspiratie. Cognitieve symptomen zijn problemen met denken, geheugen, plannen en het organiseren van werkzaamheden. Daarnaast kan ook sprake zijn van vervlakte of inadequate emoties.

 Oorzaken van schizofrenie

Volgens de huidige stand van de wetenschap is schizofrenie niet te herleiden tot één of twee oorzaken. Meestal gaat het om een combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren.
Voorbeelden van omgevingsfactoren die spelen bij schizofrenie zijn (hevige) stress, traumatisch ervaringen, uitsluiting en drugsgebruik. Omdat genetische aanleg een rol speelt wordt schizofrenie ook wel een neurobiologische ontwikkelingsstoornis genoemd.

Wanneer zien we de eerste verschijnselen van schizofrenie

De eerste tekenen van schizofrenie verschijnen meestal in de adolescentie of de jonge volwassenheid. Dit is voor veel mensen ook een stressvolle periode. Maar schizofrenie kan zich ook op latere leeftijd openbaren. Bij vrouwen komen de eerste verschijnselen gemiddeld op een hogere leeftijd dan bij mannen.

Hoe vaak komt schizofrenie voor?

Gemiddeld krijgt minder dan 1% van de bevolking wereldwijd schizofrenie. In Nederland gaat het om ca 120.000 mensen. Het is daarmee geen zeldzame aandoening. Sommige bevolkingsgroepen worden door ongunstige leefomstandigheden onevenredig getroffen.

Beloop van schizofrenie

Over het beloop van schizofrenie is weinig te zeggen. De meeste mensen hebben na een psychose tijd nodig om te herstellen. In die periode treden ook vaak negatieve symptomen op zoals traagheid en initiatiefverlies. Bij initiatiefverlies komt iemand er niet toe iets te doen terwijl hij dat wel wil: het is alsof de startmotor stuk is. In het verdere verloop kan het weer beter gaan maar ook slechter. Er zijn aanwijzingen dat meerdere psychoses niet gunstig zijn voor het beloop maar ook dat geldt niet voor iedereen. Veel mensen doen een stapje terug en vermijden stressvolle situaties. Daarbij is het niet alleen belangrijk te weten wat persoonlijke stressbronnen zijn maar ook hoe je adequaat met stress kunt omgaan.

Psychotische verschijnselen zijn meestal goed te behandelen.

Schizofrenie: ziekte of syndroom?

Schizofrenie wordt vaak een ‘ziekte’ genoemd maar vanuit het oogpunt van de ziekteleer heeft een ziekte specifieke oorzaken, symptomen, behandeling en beloop. Schizofrenie voldoet eerder aan de beschrijving van een syndroom. Een syndroom is een verzameling van tezamen voorkomende symptomen die meerdere oorzaken kunnen hebben. Soms is de oorzaak niet bekend maar is het geregeld samengaan van deze symptomen dusdanig opvallend, dat men ze groepeert tot een syndroom. Er kunnen dus meerdere ziektes aan ten grondslag liggen.

Misverstanden rond schizofrenie

Vaak wordt gedacht dat er bij schizofrenie sprake is van een gespleten of dubbele persoonlijkheid. Dit is niet het geval. Ook zijn mensen met schizofrenie, in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, niet gevaarlijker dan de doorsnee burger. Hoewel het voorkomt dat mensen in een psychose een delict plegen blijft dit risico ver achter bij de risico’s van bijvoorbeeld alcoholconsumptie. Mensen met schizofrenie zijn wel veel vaker slachtoffer van geweld of criminaliteit.