Sociale fobie

Iedereen kent gevoelens van angst en gespannenheid in sociale situaties. Veel mensen vinden het bijvoorbeeld vervelend om een praatje voor een groep mensen te houden. Bij een sociale fobie zijn mensen bang dat anderen hen kritisch zullen beoordelen of dat mensen hen afwijzen.

Soms kan angst de vorm aannemen van een paniekaanval. Dan worden deze angsten hinderlijk en gaan mensen deze situaties vermijden. Het dagelijks leven kan daar erg onder lijden. Een terugkerend patroon van deze angsten wordt een sociale fobie genoemd.

Geestelijke en lichamelijke verschijnselen

Lichamelijke verschijnselen bij een sociale fobie (sociale angststoornis) kunnen zijn: blozen, trillende handen, droge keel, zweten, spiertrekkingen, hartkloppingen. De klachten zijn vaak zo erg dat het dagelijks lever erdoor wordt beïnvloed.
Mensen zijn angstig in sociale situaties en gaan deze situaties vermijden. Zij realiseren zich vaak wel dat deze angst niet nodig is, maar toch blijven ze bang.

Voorbeelden:

  • Bang zijn een praatje met iemand te maken
  • Bang zijn voor het kritisch oordeel van anderen of voor gek te staan

Gevolgen:

  • De klachten belemmeren de ontwikkeling van de persoon; op school en tijdens opleidingen, in het werk, in sociale situaties enz
  • Eenzaamheid
  • Omdat het veel energie kost om te functioneren met deze klachten kan hierdoor stress of uitputting ontstaan
  • Soms gaan mensen meer alcohol gebruiken om te ontspannen
  • Grotere kans op ontwikkelen van alcoholafhankelijkheid, een depressie of andere angststoornis

Soorten sociale fobie

  • Specifieke sociale fobie:De angst treedt op in één bepaalde situatie, zoals het bij spreken in het openbaar.
  • Gegeneraliseerde sociale fobie: Men is in meerdere situaties bang.

Hoe vaak komt het voor?

Ongeveer 5 tot 15 procent van de mensen heeft gedurende het leven last van een sociale fobie. Het komt vaker bij vrouwen voor. Het is een chronische aandoening. De ernst van de klachten kan wisselen. Iemand kan in de ene periode meer klachten hebben dan in de andere.

Oorzaken

Er is niet één duidelijke oorzaak voor het ontstaan van een sociale fobie te geven. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol bij het ontstaan ervan.

Erfelijke factoren
Familieleden van iemand met een sociale fobie hebben driemaal meer kans op krijgen van een sociale fobie.

Omgevingsfactoren
Bij sommige mensen ontstaat een sociale fobie nadat zij een ingrijpende gebeurtenis hebben meegemaakt, bijvoorbeeld het overlijden van een dierbare.
Opvoeding speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van een sociale fobie.
Het gebruik van veel koffie en andere caffeïnehoudende dranken kunnen angst uitlokken of versterken. Verschillende soorten drugs en alcohol kunnen ook dit effect hebben.

Behandeling

Een sociale fobie gaat niet vanzelf over, maar is goed te behandelen. Behandeling van de sociale fobie heeft vaak een gunstig effect, dat wil zeggen dat de angst en het vermijdingsgedrag verminderen.

Soms komen de klachten, na het beëindigen van de behandeling weer terug. Het kan dan zinvol zijn de medicatie en/of therapie te hervatten in de vorm van enkele boostersessies. Sommige mensen gebruiken vanwege het steeds terugkeren van de sociale angst langdurig onderhoudsmedicatie. De medicatie is niet verslavend en heeft geen nadelige gevolgen voor de gezondheid. 

Bronnen

  • In gesprek over: sociale fobie, Nederlandse Vereniging voor de Psychiatrie
  • Angst, dwang en fobiestichting.
  • Vereniging voor Cognitieve Gedragstherapie: http://www.vgct.nl